Prognoza kosztów na 2025: co wpłynie na cenę frachtu?

Rok 2025 przyniesie zauważalne zmiany w strukturze kosztów transportu morskiego. Choć może się to wydawać sprzeczne z jego wizerunkiem jako najbardziej ekonomicznej formy przewozu, to właśnie nowe regulacje i realia geopolityczne windują ceny. Zrozumienie, co dokładnie stoi za tymi podwyżkami, jest kluczowe dla ochrony marży.

Regulacje środowiskowe i ich realny wpływ na portfel

Na pierwszy plan wysuwają się obciążenia finansowe związane z ekologią. Armatorzy zostaną obciążeni kwotą niemal 1,35 miliarda euro w ramach inicjatywy FuelEU Maritime. Równocześnie, rozszerzenie unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) spowoduje wzrost opłat z 40% do 70% należnych emisji. 

Co to oznacza w praktyce? Analitycy szacują, że te zmiany mogą podnieść koszt transportu jednego kontenera z Azji do Europy o 150-300 euro.

Globalne wąskie gardła: Suez to nie wszystko

Sytuacja geopolityczna wokół Kanału Sueskiego zmusza statki do obierania dłuższej trasy wokół Przylądka Dobrej Nadziei, co wydłuża rejs o około 4000 mil morskich. To generuje oczywiste koszty paliwa i załogi. Nie można jednak zapominać o drugim kluczowym punkcie na mapie świata – Kanale Panamskim. Z powodu historycznie niskiego poziomu wód jego przepustowość jest ograniczona, co zakłóca łańcuchy dostaw na liniach transpacyficznych i również wpływa na globalne stawki.

Ukryte składowe ceny: BAF i THC

Cena frachtu to nie tylko opłata za sam przewóz. Warto zwrócić uwagę na zmienne dopłaty, takie jak BAF (Bunker Adjustment Factor), czyli korektę paliwową, która dostosowuje cenę do wahań na rynku ropy. Do tego dochodzą koszty THC (Terminal Handling Charges) – opłaty za obsługę kontenera w porcie. 

Ich wysokość jest różna, ale stanowi istotny element końcowego rachunku. Nie bez znaczenia pozostaje również dostępność samych kontenerów – ich niedobory na kluczowych szlakach naturalnie podnoszą ceny.

Dlaczego morze wciąż jest najlepszym wyborem? Rzetelna ocena

Choć wiedza o tym, jak wybrać odpowiedni rodzaj transportu, jest niezbędna przy optymalizacji budżetu, to fundamentalne zalety frachtu morskiego sprawiają, że dla wielu branż pozostaje on jedynym sensownym wyborem.

Niezrównana pojemność i ekonomia skali

Największe kontenerowce są w stanie przetransportować nawet 24 000 kontenerów (TEU) podczas jednego rejsu. Umożliwia to przewóz niemal każdego rodzaju ładunku, od ciężkich maszyn przemysłowych po surowce masowe. Ta ekonomia skali przekłada się na koszty. Przykładowo, koszt transportu tej samej palety drogą morską może być nawet kilkunastokrotnie niższy niż transportem lotniczym.

Ciemna strona frachtu morskiego: O czym się nie mówi?

Aby obraz był pełny, należy wspomnieć o wadach. Największą z nich jest długi czas tranzytu (transit time). Przewóz towaru z Chin do Europy może trwać ponad miesiąc. To oznacza konieczność zamrożenia kapitału w towarze na długi czas, co wpływa na płynność finansową firmy. Ponadto transport morski jest bardziej narażony na nieprzewidziane opóźnienia spowodowane warunkami pogodowymi czy zatorami w portach.

Spedytor czy armator?

Wchodząc w świat frachtu morskiego, firmy stają przed wyborem: współpracować bezpośrednio z armatorem (linią żeglugową) czy ze spedytorem (freight forwarder)? Dla wielu, zwłaszcza z sektora MŚP, odpowiedź jest prosta.

Armator jest właścicielem statków i oferuje przestrzeń ładunkową. Spedytor to architekt transportu – nie posiadając własnej floty, organizuje cały proces, korzystając z usług różnych armatorów. Współpraca ze spedytorem jest często bardziej efektywna, ponieważ oferuje on konsolidację ładunków, pomoc w skomplikowanej dokumentacji i negocjuje lepsze stawki dzięki dużej skali operacji. W nowoczesnej logistyce proces ten wspierają zaawansowane narzędzia cyfrowe, takie jak Cargobooking by Alsendo, które ułatwiają zarządzanie rezerwacjami i stawkami.

Kluczowe znaczenie INCOTERMS

Każdy, kto zajmuje się handlem międzynarodowym, musi znać termin Incoterms. To zbiór międzynarodowych reguł handlowych, które precyzyjnie określają podział kosztów, ryzyka i obowiązków między sprzedającym a kupującym.

Wybór odpowiedniej reguły, na przykład FOB (Free on Board) zamiast EXW (Ex Works), decyduje o tym, kto płaci za transport do portu, kto jest odpowiedzialny za załadunek i w którym momencie ryzyko utraty towaru przechodzi na kupującego. Błędne zrozumienie lub wybór Incoterms może prowadzić do nieoczekiwanych kosztów i poważnych sporów. To fundament każdej transakcji międzynarodowej.

Zarządzanie ryzykiem w niestabilnych czasach

Skoro mowa o rosnących kosztach i problemach geopolitycznych, naturalnym krokiem jest świadome zarządzanie ryzykiem, często przy wsparciu dedykowanych usług dla firm, takich jak Business Pro.

• Dywersyfikacja tras i portów: Uzależnienie się od jednego korytarza transportowego jest ryzykowne. Warto rozważyć alternatywne trasy i porty docelowe, aby zabezpieczyć się przed paraliżem jednego z nich. Planując dostawy do klientów w Unii Europejskiej, elastyczność jest kluczem.
• Ubezpieczenie Cargo: Standardowa odpowiedzialność przewoźnika jest mocno ograniczona i nie pokrywa pełnej wartości towaru. Inwestycja w pełne ubezpieczenie All Risks to niewielki koszt w porównaniu z potencjalną stratą całego ładunku.
• Kontrakt długoterminowy vs. rynek spot: Firmy o regularnych wysyłkach mogą rozważyć kontrakty długoterminowe, które gwarantują stałe stawki. Z kolei rynek spot (ceny bieżące) oferuje elastyczność, ale jest bardziej podatny na nagłe skoki cen.

Zielona logistyka: Od kosztu do przewagi konkurencyjnej

Regulacje środowiskowe to nie tylko źródło kosztów. To również szansa. Armatorzy inwestują w nowe technologie, takie jak napędy na LNG, metanol czy nawet wspomagane energią wiatrową. Firmy, które świadomie wybierają bardziej ekologiczne opcje transportu, mogą to wykorzystać w swojej komunikacji marketingowej i raportach ESG. Coraz częściej zrównoważona logistyka staje się elementem budującym przewagę konkurencyjną i przyciągającym świadomych konsumentów.

Kluczowe informacje

• W 2025 roku przewiduje się wzrost kosztów transportu morskiego, głównie z powodu nowych regulacji środowiskowych, w tym FuelEU Maritime oraz rozszerzenia unijnego ETS. Dodatkowo, niestabilność geopolityczna w rejonach Kanałów Sueskiego i Panamskiego znacząco wpływa na wydłużenie tras i wzrost opłat.
• Mimo prognozowanego wzrostu kosztów, transport morski utrzyma dominującą pozycję w globalnym handlu, oferując niezrównaną pojemność oraz ekonomię skali. Jest on nadal uznawany za najbardziej efektywne kosztowo rozwiązanie dla przewozu dużych wolumenów towarów, pomimo wyzwań związanych z długim czasem tranzytu.
• Dla wielu firm, zwłaszcza MŚP, rekomendowana jest współpraca ze spedytorem (freight forwarder). Spedytorzy kompleksowo organizują proces transportu, konsolidując ładunki, obsługując skomplikowaną dokumentację oraz negocjując lepsze stawki, co znacząco odciąża przedsiębiorstwa od złożoności logistycznej i wspiera płynność operacyjną.
• Kluczowe znaczenie przypisuje się dogłębnemu zrozumieniu reguł Incoterms. Standardy te precyzyjnie określają podział kosztów, ryzyka i obowiązków między stronami transakcji w handlu międzynarodowym. Nieprawidłowy wybór lub interpretacja Incoterms może skutkować nieoczekiwanymi obciążeniami finansowymi i sporami, co wymaga uważności.
• W niestabilnym otoczeniu rynkowym niezbędne jest strategiczne zarządzanie ryzykiem, w tym dywersyfikacja tras transportowych, pełne ubezpieczenie cargo oraz rozważenie opcji kontraktów długoterminowych. Rosnące znaczenie zyskuje również zielona logistyka, która poprzez redukcję śladu węglowego buduje przewagę konkurencyjną i pozytywny wizerunek firmy.

Źródła

1. https://www.gospodarkamorska.pl/13-miliarda-euro-kar-dla-armatorow-w-2025-r-po-uruchomieniu-programu-fueleu-maritime-79318
2. https://fleetlog.pl/aktualnosci/fracht-morski-co-zmieni-sie-w-2025-roku/
3. https://www.chrobinson.com/pl-pl/resources/insights-and-advisories/north-america-freight-insights/jan-2025-freight-market-update/key-freight-service-updates/ocean
4. https://trans.info/pl/porty-podwyzki-ofni-401070
5. https://automatykaonline.pl/Artykuly/Uslugi/Jakie-sa-koszty-transportu-morskiego
6. https://asstra.pl/blog/transport-morski
7. https://sfspoland.com/transport-morski-ponadgabarytowy-logistyka-xxi-wieku/
8. https://seaandair.pl/blog/transport-morski-ponadgabarytowy-co-to-jest-i-czym-sie-charakteryzuje
9. https://polska-morska.pl/2024/11/13/transport-morski-jako-element-strategii-redukcji-gazow-cieplarnianych
10. https://lr.org.pl/systemy-automatyzacji-w-portach-morskich-technologia-efektywnosc-i-przyszlosc/
11. https://www.logistyka.net.pl/bank-wiedzy/item/91794-pieciu-najwiekszych-operatorow-zarzadzajacych-polaczeniami-liniowymi-kontroluje-ponad-70-rynku-przewozow-morskich

Alsendo